tugas akhir dasar program perencanaan dan …eprints.ums.ac.id/38704/22/1. halaman depan ok.pdf ·...

17
TUGAS AKHIR DASAR PROGRAM PERENCANAAN DAN PERANCANGAN ARSITEKTUR (DP3A) PUSAT PENELITIAN BAMBU SEBAGAI SUMBER INFORMASI, PENELITIAN, DAN PENGEMBANGAN BAMBU DI KECAMATAN CEPER, KABUPATEN KLATEN (Penekanan Pada Struktur Bentang Lebar Material Bambu) Diajukan sebagai Pelengkap dan Syarat guna Mencapai Gelar Sarjana Teknik Arsitektur Universitas Muhammadiyah Surakarta Disusun Oleh: Iwan Wibowo D300110017 PROGRAM STUDI ARSITEKTUR FAKULTAS TEKNIK UNIVERSITAS MUHAMMADIYAH SURAKARTA 2015

Upload: hadiep

Post on 03-Mar-2019

215 views

Category:

Documents


0 download

TRANSCRIPT

TUGAS AKHIR

DASAR PROGRAM PERENCANAAN DAN

PERANCANGAN ARSITEKTUR

(DP3A)

PUSAT PENELITIAN BAMBU SEBAGAI SUMBER INFORMASI,

PENELITIAN, DAN PENGEMBANGAN BAMBU DI KECAMATAN

CEPER, KABUPATEN KLATEN

(Penekanan Pada Struktur Bentang Lebar Material Bambu)

Diajukan sebagai Pelengkap dan Syarat

guna Mencapai Gelar Sarjana Teknik Arsitektur

Universitas Muhammadiyah Surakarta

Disusun Oleh:

Iwan Wibowo

D300110017

PROGRAM STUDI ARSITEKTUR

FAKULTAS TEKNIK

UNIVERSITAS MUHAMMADIYAH SURAKARTA

2015

iii

iv

v

PERSEMBAHAN

Karya tugas akhir ini merupakan pencapaian saya setelah menempuh

pendidikan S1 Program Studi Arsitektur, Fakultas Teknik, Universitas

Muhammadiyah Surakarta, dan pada kesempatan ini khusus saya ingin

mengucapkan terima kasih yang sebesar-besarnya kepada :

1. Allah swt, yang telah memberikan nikmat yang tidak terkira kepada

saya.

2. Bapak saya Supandi dan Ibuk saya Titik Muryani yang selalu memberi

doa, arahan, semangat dan motivasi baik langsung maupun tidak

langsung. Terimakasih nggeh

3. Kakak saya Fifin Wulandari.Amd dan Herman Setyawan.ST yang

menjadi motifasi saya.

4. Nisa Purwandini yang selalu menemani ku dalam susah ato senang

selama mengerjakan skripsi ini dan insyaallah kita sukses bareng –

bareng. Amiin

5. Kelurga besar KMTA yang tidak bias disebutkan satu – satu. Jangan

malah STUPA ya teman – teman.

6. Desta aku sama Karyo menyusulmu. Doakan lanjar ya

7. Teman – teman angkatan 2011 yang selalu SOLID dan berjiwa

KRITIS. Semoga kita jadi arsitek semua ya kakak

8. Teman-teman Minat Bakat tetap majukan Devisi ini yaaa

vi

KATA PENGANTAR

Puji syukur saya panjatkan kehadirat Allah SWT, karena dengan rahmat,

anugerah, dan karunianya saya telah dapat menyelesaikan laporan Dasar-Dasar

Pemrograman Perencanaan dan Perancangan Arsitektur (DP3A) yang berjudul

PUSAT PENELITIAN BAMBU SEBAGAI SUMBER INFORMASI,

PENELITIAN, DAN PENGEMBANGAN BAMBU DI KECAMATAN

CEPER, KABUPATEN KLATEN (Penekanan Pada Struktur Bentang Lebar

Material Bambu) dengan baik dan lancar.

DP3A ini merupakan salah satu mata kuliah wajib yang harus ditempuh

semua mahasiswa dalam rangka menyelesaikan pendidikan kesarjanaan Strata 1

(S1) di Fakultas Teknik Program Studi Arsitektur Universitas Muhammadiyah

Surakarta.

Dalam menyelesaikan laporan ini, saya banyak dibantu oleh berbagai

pihak. Dengan penuh rasa hormat, pada kesempatan ini saya ingin mengucapkan

terima kasih yang sebesar-besarnya kepada:

1. Allah swt, yang telah memberikan nikmat yang tidak terkira

kepada saya.

2. Bapak saya Supandi dan Ibuk saya Titik Muryani yang selalu

memberi doa, arahan, semangat dan motivasi baik langsung

maupun tidak langsung. Terimakasih nggeh

3. Kakak saya Fifin Wulandari.Amd dan Herman Setyawan.ST yang

menjadi motifasi saya.

4. Nisa Purwandini yang selalu menemani ku dalam susah ato senang

selama mengerjakan skripsi ini dan insyaallah kita sukses bareng –

bareng. Amiin

5. Kelurga besar KMTA yang tidak bias disebutkan satu – satu.

Jangan malas STUPA ya teman – teman.

6. Teman – teman angkatan 2011 yang selalu kompak

7. Ir. Samsudin Raidi M.Sc selaku pembimbing Utama DP3A yang

telah memberikan saran dan arahannya sehingga Laporan DP3A ini

menjadi lebih baik.

vii

viii

DAFTAR ISI

PERNYATAAN ................................................................................................................... ii

LEMBAR PERSETUJUAN ............................................................................................. iii

LEMBAR PENILAIAN ................................................................................................... iiv

PERSEMBAHAN ......................................................................................................... v

KATA PENGANTAR ................................................................................................... iii

DAFTAR ISI .............................................................................................................. viii

DAFTAR GAMBAR .................................................................................................. xii

DAFTAR TABEL .......................................................................................................... ii

BAB I PENDAHULUAN ............................................................................................. 1

1.1 Pengertian Judul ............................................................................................. 1

1.2 Latar Belakang ............................................................................................... 2

1.2.1 Klaten Sebagai Sentra Industri Kerajianan Bambu ........................................ 3

1.2.2 Gambaran Ceper Sebagai Pusat Industri Kerajinan Bambu .......................... 4

1.3 Rumusan Permasalahan ................................................................................. 5

1.3.1 Permasalahan.................................................................................................. 5

1.3.2 Persoalan ........................................................................................................ 7

1.4 Tujuan Dan Sasaran ....................................................................................... 7

1.4.1 Tujuan............................................................................................................. 7

1.4.2 Sasaran ........................................................................................................... 7

1.5 Lingkup Pembahasan ..................................................................................... 8

1.6 Keluaran /Desain yang Dihasilkan ................................................................. 8

1.7 Metodologi Pembahasan ................................................................................ 8

1.8 Sistematika Penulisan .................................................................................... 9

BAB II TINJAUAN PUSTAKA ................................................................................. 11

2.1 Tinjauan Pusat Informasi, Penelitian Dan Pengembangan .......................... 11

2.1.1 Tinjauan Pusat Informasi ............................................................................. 11

2.1.2 Tinjauan Pusat Penelitian Dan Pengembangan ............................................ 13

2.1.3 Fasilitas Pusat Informasi, Penelitian, Dan Pengembangan .......................... 14

2.2 Bambu Secara Umum .................................................................................. 16

2.2.1 Sifat Mekanika Bambu ................................................................................. 18

2.2.2 Pengolahan Bentuk Elemen Struktural ........................................................ 19

A. Balok Tunggal Utuh ..................................................................................... 19

B. Bilah Bambu ................................................................................................ 19

ix

C. Tutu .............................................................................................................. 20

D. Bambu Lapis ................................................................................................ 20

E. Tali Bambu ................................................................................................... 21

2.2.3 Melengkungkan Bambu ............................................................................... 22

2.2.4 Sambungan ................................................................................................... 22

A. Tipe Sambungan Rol .................................................................................... 23

B. Tipe Sambungan Sendi................................................................................. 23

C. Tipe Sambungan Jepit .................................................................................. 24

D. Tipe Sambungan Lainnya ............................................................................. 25

2.3 Struktur Dan Konstruksi .............................................................................. 27

2.3.1 Struktur Bentang lebar ................................................................................. 28

2.3.2 Struktur ‘Form-Active’, ‘Semi-Form-Active’, Dan ‘Non-Form-

Active’ 30

2.3.3 Sistem Struktur ............................................................................................. 31

2.3.4 Geometri Elemen Struktur ........................................................................... 33

2.3.5 Elemen Struktural Penahan Gaya Lateral .................................................... 34

2.3.6 Pola Konfigurasi Elemen Struktural ............................................................ 35

2.3.7 Penyaluran Beban......................................................................................... 36

2.4 Studi Komparasi ........................................................................................... 39

2.4.1 Studi Banding Pusat Penelitian Karet Kabupaten Bogor ............................ 39

2.4.2 Kesimpulan Pusat Penelitian Karet .............................................................. 44

2.4.3 Studi Banding Bangunan Bentang Lebar Material Bambu .......................... 45

A. Mepantigan Green School Bali .................................................................... 45

B. Green School Bali ........................................................................................ 46

2.4.4 Aplikasi Bentuk Arsitektural ........................................................................ 51

2.4.5 Aplikasi Bentuk Struktural ........................................................................... 52

2.4.6 Sambungan Struktur Bambu ........................................................................ 57

2.4.7 Elemen Penutup Atap ................................................................................... 58

2.4.8 Kesimpulan .................................................................................................. 59

BAB III GAMBARAN LOKASI ............................................................................... 61

3.1 Tinjauan Umum Kabupaten Klaten.............................................................. 61

3.1.1 Sejarah Kabupaten Klaten ............................................................................ 61

3.1.2 Aspek Fisik .................................................................................................. 62

3.1.3 Aspek Penggunaan Lahan Di Kabupaten Klaten ......................................... 66

x

3.1.4 Keterkaitan Tata Guna & Penggunaan Lahan .............................................. 75

3.1.5 Pengembangan Tata Guna Lahan Kabupaten Klaten ................................... 77

3.1.6 Rencana Struktur Pemanfaatan Ruang Wilayah........................................... 78

3.1.7 Rencana Pola Pemanfaatan Ruang Wilayah ................................................ 80

3.1.8 Potensi Industri Kerajinan Klaten ................................................................ 87

3.2 Tinjauan Umum Kecamatan Ceper, Klaten ................................................. 95

3.3 Tinjauan Khusus Lokasi Alternatif Site ....................................................... 97

BAB IV ANALISA PENDEKATAN SERTA KONSEP PERENCANAAN

DAN PERANCANGAN ............................................................................................. 99

4.1 Gagasan perencanaan ................................................................................... 99

4.1.1 Arah Perencanaan Secara Fisik .................................................................... 99

4.1.2 Fungsi ,Tujuan , Sasaran ............................................................................ 100

4.1.3 Kegiatan yang diwadahi ............................................................................. 101

4.2 Analisa Pemilihan Site ............................................................................... 102

4.2.1 Kriteria Pemilihan Site ............................................................................... 102

4.2.2 Alternatif Pemilihan Site ............................................................................ 102

4.2.3 Penilaian Dalam Pemilihan Site ................................................................. 104

4.3 Analisa Dan Pengolahan Site ..................................................................... 106

4.3.1 Kondisi eksisting site ................................................................................. 106

4.3.2 Analisa dan Konsep Pencapaian ................................................................ 107

4.3.3 Analisa dan Konsep Orientasi Bangunan ................................................... 109

4.3.4 Analisa dan Konsep View .......................................................................... 110

4.3.5 Analisa dan Konsep Kebisingan ................................................................. 111

4.3.6 Analisa dan Konsep Iklim .......................................................................... 112

4.3.7 Analisa dan Konsep Sirkulasi .................................................................... 118

4.3.8 Analisa dan konsep zonifikasi .................................................................... 119

4.4 Analisa dan Konsep Ruang ........................................................................ 120

4.4.1 Konsep Peruangan ...................................................................................... 120

4.4.2 Analisa dan Konsep Pengguna ................................................................... 123

4.5 Analisa dan Konsep Aktifitas dan Ruang .................................................. 124

4.6 Analisa dan Konsep Massa ........................................................................ 134

4.7 Analisa dan Konsep Tampilan Arsitektur................................................... 138

4.8 Analisa dan Konsep Struktur ..................................................................... 142

4.9 Analisa dan Konsep Utilitas ....................................................................... 146

xi

DAFTAR PUSTAKA ......................................................................................................... 149

xii

DAFTAR GAMBAR

Gambar 2.1 Bangunan Pusat Informasi ................................................................................. 12

Gambar 2.2 Laboratorium Pusat Informasi Agribisnis .......................................................... 12

Gambar 2.3 Galeri Hasil Penelitian ....................................................................................... 13

Gambar 2.4 Tempat Pembudidayaan ..................................................................................... 13

Gambar 2.5 Bambu Tali ......................................................................................................... 16

Gambar 2.6 Bambu Petung .................................................................................................... 17

Gambar 2.7 Bambu Ori .......................................................................................................... 17

Gambar 2.8 Bambu Wulung .................................................................................................. 18

Gambar 2.9 Membelah Bambu Dengan Diameter Besar ....................................................... 20

Gambar 2.10 Membelah Bambu Dengan Diameter Kecil...................................................... 20

Gambar 2.11 Membelah Bilah Bambu Untuk Menghasilkan Tutu ........................................ 20

Gambar 2.12 Bambulapis....................................................................................................... 21

Gambar 2.13 Bambu Tali ....................................................................................................... 22

Gambar 2.14 Hot Bending Process ........................................................................................ 22

Gambar 2.15 Penerapan Hubungan Rol Pada Sambungan Bambu ........................................ 23

Gambar 2.16 Penerapan Hubungan Sendi Pada Sambunbgan Bambu ................................... 24

Gambar 2.17 Penerapan Hubungan Jepit Pada Sambungan Bambu ...................................... 24

Gambar 2.18 Penerapan Hubungan Jepit Pada Sambungan Bambu ...................................... 25

Gambar 2.19 Sambungan Penopang ...................................................................................... 25

Gambar 2.20s Sambungan Memanjang ................................................................................. 26

Gambar 2.21 Sambungan Memanjang ................................................................................... 26

Gambar 2.22 Sambungan Kombinasi Dengan Mor Baut S .................................................... 26

Gambar 2.23 Sambungan Tarik Dengan Mur Baut ................................................................ 26

Gambar 2.24 Sambungan Jepit .............................................................................................. 27

Gambar 2.25 Sambungan Bambu Dengan Beton ................................................................... 27

Gambar 2.26form Active Semi Form Active Dan Non Form Active ..................................... 30

Gambar 2.27 Struktur Rangka Kaku ...................................................................................... 31

Gambar 2.28form Active Semi Form Active Dan Non Form Active ..................................... 31

Gambar 2.29truktur Batang Rangka ...................................................................................... 32

Gambar 2.30 Rafter Roof ....................................................................................................... 32

Gambar 2.31 Arches .............................................................................................................. 33

Gambar 2.32 Grid Sell ........................................................................................................... 33

Gambar 2.33 Braced Frames .................................................................................................. 34

xiii

Gambar 2.34 Moment Frames ............................................................................................... 35

Gambar 2.35 Reguler Grid ..................................................................................................... 36

Gambar 2.36 Irreguler Grid ................................................................................................... 36

Gambar 2.37 One Way Spanning ........................................................................................... 37

Gambar 2.38 Two Way Spanning........................................................................................... 37

Gambar 2.39 Bangunan Pusat Penelitian Karet ..................................................................... 43

Gambar 2.40 Kebun Karet ..................................................................................................... 43

Gambar 2.41 Perpustakaan .................................................................................................... 44

Gambar 2.42 Laboratorium .................................................................................................... 44

Gambar 2.43auditorium ......................................................................................................... 45

Gambar 2.44 Bagan Struktur Organisasi ................................................................................ 46

Gambar 2.45 Mepantigan Green School Bali ........................................................................ 46

Gambar 2.46 Mepantigan Green School Bali ........................................................................ 46

Gambar 2.47denah Mepantigan Green School Bali ............................................................... 47

Gambar 2.48tampak Mepantigan Green School Bali ............................................................. 47

Gambar 2.49tampak Mepantigan Green School Bali ............................................................. 47

Gambar 2.50green School Bali ............................................................................................. 48

Gambar 2.51 Green School Bali ........................................................................................... 49

Gambar 2.52 Green School Bali ........................................................................................... 49

Gambar 2.53 Denah Green School Bali ................................................................................ 49

Gambar 2.54 Tampak Green School Bali .............................................................................. 50

Gambar 2.55 Tampak Green School Bali .............................................................................. 50

Gambar 2.56 Perspektif Green School Bali .......................................................................... 50

Gambar 2.57 Perspektif Green School Bali .......................................................................... 50

Gambar 2.58perspektif Green School Bal ............................................................................ 52

Gambar 2.59s Istem Struktur ................................................................................................. 52

Gambar 2.60 Elemen Struktur Green School Bali ................................................................. 52

Gambar 2.61 Sistem Struktur Mepantigan Grren School ....................................................... 52

Gambar 2.62 Elemen Struktur Green School Bali ................................................................. 53

Gambar 2.63 Elemen Struktur Mepantigan Green School ..................................................... 53

Gambar 2.64 Elemen Struktur Green School Bali ................................................................. 54

Gambar 2.65 Elemen Struktur Mepantigan Green School ..................................................... 54

Gambar 2.66 Elemen Struktur Green School Bali ................................................................. 55

Gambar 2.67 Elemen Struktur Mepantigan Green School ..................................................... 55

xiv

Gambar 2.68 Elemen Struktur Green School Bali ................................................................. 55

Gambar 2.69 Elemen Struktur Mepantigan Green School ..................................................... 55

Gambar 2.70 Elemen Struktur Green School Bali ................................................................. 56

Gambar 2.71 Elemen Struktur Mepantigan Green School ..................................................... 56

Gambar 2.72 Elemen Struktur Green School Bali ................................................................. 57

Gambar 2.73 Elemen Struktur Mepantigan Green School ..................................................... 57

Gambar 2.74 Elemen Struktur Green School Bali ................................................................. 57

Gambar 2.75 Elemen Struktur Mepantigan Green School ..................................................... 57

Gambar 2.76 Elemen Struktur Green School Bali ................................................................. 58

Gambar 2.77 Elemen Struktur Mepantigan Green School ..................................................... 58

Gambar 2.78 Elemen Penutup Atapr Green School Bali ....................................................... 58

Gambar 2.79 Elemen Penutup Atap Mepantigan Green School ............................................ 58

Gambar 2.80 Elemen Penutup Atapr Green School Bali ....................................................... 59

Gambar 2.81 Elemen Penutup Atap Mepantigan Green School ............................................ 59

Gambar 2.82 Elemen Struktur Green School Bali ................................................................. 60

Gambar 2.83 Elemen Struktur Mepantigan Green School ..................................................... 60

Gambar 2.84 Elemen Struktur Green School Bali ................................................................. 60

Gambar 2.85 Elemen Struktur Mepantigan Green School ..................................................... 60

Gambar 3.1 Peta Administrasi Kabupaten Klaten .................................................................. 64

Gambar 3.2 Persentase Jenis Tanah Kabupaten Klaten .......................................................... 65

Gambar 3.3 Peta Jenis Tanah Kabupaten Klaten.................................................................... 66

Gambar 3.4 Peta Tata Guna Lahan Kabupaten Klaten ........................................................... 67

Gambar 3.5 Grafik Perupahan Luas Lahan Basah Kabupaten Klaten.................................... 68

Gambar 3.6 Peta Penyebaran Pertanian Lahan Basah Kabupaten Klaten .............................. 69

Gambar 3.7 Peta Penyebaran Pertanian Lahan Kering Kabupaten Klaten ............................. 70

Gambar 3.8 Grafik Perubahan Luas Pertanian Lahan Kering Kabupaten Klaten .................. 71

Gambar 3.9 Peta Penyebaran Kawasan Hutan Kabupaten Klaten ......................................... 72

Gambar 3.10 Peta Penyebaran Kawasan Pertambangan Kabupaten Klaten .......................... 73

Gambar 3.11 Grafik Perubahan Luas Lahan Kabupaten Klaten ............................................ 74

Gambar 3.12 Peta Penyebaran Kawasan Industri Kabupaten Klaten ..................................... 75

Gambar 3.13 Peta Penyebaran Kawasan Rawan Bencana Kabupaten Klaten ....................... 82

Gambar 3.14 Senta Kerajinan Tatah Sungging Wayang Kulit ............................................... 87

Gambar 3.15Sentra Kerajinan Wayang Kayu ........................................................................ 88

Gambar 3.16sentra Kerajinan Payung.................................................................................... 88

xv

Gambar 3.17 Sentra Kerajinan Mebel Ukir ........................................................................... 89

Gambar 3.18 Senta Kerajinan Mebel ..................................................................................... 89

Gambar 3.19 Sentra Kerajinan Lurik ..................................................................................... 90

Gambar 3.20 Sentra Industri Konveksi .................................................................................. 90

Gambar 3.21 Sentra Pembuatan Cor Logam .......................................................................... 91

Gambar 3.22 Sentra Kerajinan Keramik ................................................................................ 91

Gambar 3.23 Sentra Kerajinan Tanduk Kerbau .................................................................... 92

Gambar 3.24 Sentra Industri Alat Pertanian Dan Alat Dapur ................................................ 92

Gambar 3.25 Sentra Kerajinan Manik – Manik ..................................................................... 93

Gambar 3.26 Rumah Seni Cempaka ...................................................................................... 93

Gambar 3.27 Sentra Batik ...................................................................................................... 94

Gambar 3.28 Sentra Kerajinan Dan Pengolahan Bambu ....................................................... 95

Gambar 3.29 Alternatif Site ................................................................................................... 98

Gambar 4.1 Lokasi 1 ............................................................................................................ 103

Gambar 4.2 Lokasi 2 ............................................................................................................ 104

Gambar 4.3 Okasi 1 ............................................................................................................. 106

Gambar 4.4 Analisa Pencapaian .......................................................................................... 108

Gambar 4.5 Analisa Orientasi Bangunan ............................................................................ 109

Gambar 4.6 Analisa View .................................................................................................... 110

Gambar 4.7 Analisa Kebisingan........................................................................................... 112

Gambar 4.8 Analisa Matahari .............................................................................................. 113

Gambar 4.9 Analisa Matahari .............................................................................................. 114

Gambar 4.10 Analisa Angin ................................................................................................. 115

Gambar 4.11 Analisa Angin ................................................................................................. 115

Gambar 4.12 Analisa Angin ................................................................................................. 116

Gambar 4.13 Hujan .............................................................................................................. 117

Gambar 4.14 Konsep Air Hujan ........................................................................................... 117

Gambar 4.15 Kontur ............................................................................................................ 118

Gambar 4.16 Sirkulasi ......................................................................................................... 119

Gambar 4.17 Zoning ............................................................................................................ 120

Gambar 4.18 Pola Kegiatan Pengunjung ............................................................................. 122

Gambar 4.19 Pola Kegiatan Pengelola................................................................................. 122

Gambar 4.20 Pola Kegiatan Pekerja .................................................................................... 122

Gambar 4.21 Pola Kegiatan Pedagang ................................................................................. 123

xvi

Gambar 4.22 Konsep Masa .................................................................................................. 137

Gambar 4.23 Konsep Bangunan ......................................................................................... 138

Gambar 4.24 Konsep Pasar .................................................................................................. 138

Gambar 4.25 Konsep Gudang .............................................................................................. 139

Gambar 4.26 Konsep Pengelola ........................................................................................... 139

Gambar 4.27 Konsep Galeri ................................................................................................ 140

Gambar 4.28 Konsep Panggung Kesenian ........................................................................... 140

Gambar 4.29 Konsep Foot Court ......................................................................................... 141

Gambar 4.30 Konsep Pondasi .............................................................................................. 142

Gambar 4.31 Konsep Struktur ............................................................................................. 142

Gambar 4.32 Konsep Sambungan Memanjang .................................................................... 143

Gambar 4.33 Diagram Air Bersih ........................................................................................ 143

Gambar 4.34 Diagram Air Kotor ......................................................................................... 144

Gambar 4.35 Diagram Pembuangan Air Dapur ................................................................... 144

Gambar 4.36 Diagram Pembuangan Tinja ........................................................................... 144

Gambar 4.37 Diagram Air Hujan ......................................................................................... 144

Gambar 4.38 Diagram Alur Listrik ...................................................................................... 145

Gambar 4.39 Hidran Ruangan ............................................................................................. 146

Gambar 4.40 Hidran Lapangan ........................................................................................... 147

Gambar 4.41 Sistem Transportasi ....................................................................................... 147

Gambar 4.42 Alur Pertukaran Udara .................................................................................... 148

xvii

DAFTAR TABEL

Tabel 4.1 .............................................................................................................................. 100

Tabel 4.2 .............................................................................................................................. 105

Tabel 4.3 .............................................................................................................................. 105

Tabel 4.4 .............................................................................................................................. 124

Tabel 4.5 .............................................................................................................................. 133

Tabel 4.6 .............................................................................................................................. 136

xviii

ABSTRAK

Bambu berpotensi dijadikan material struktur bangunan bentang lebar

karena bambu mempunyai keunggulan yaitu dengan meterial yang ringan namun

memiliki kekuatan yang tinggi,. Selain itu, karakter yang fleskibel (mudah

dibentuk), berpotensi untuk bentuk – bentuk yang lengkung (bentuk yang cukup

sulit dicapai dengan material konstruksi lainnya). Dari sisi arsitektur bentuk

merupakan hal yang paling dilihat secara fisik sehingga perancangan sebuah

bangunan harus memikirkan sruktur dan bentuk. Dalam hal ini bentuk dapat

tercipta dari analisa penyaluran beban. Dalam memikul beban elemen – elemen

pada struktur form-active memikul jenis gaya dalam askial ( aksial tekan/aksial

tarik) sedangkan dalam memikul beban elemen – elemen pada struktur semi-

form-activememikul jenis gaya dalam lentur ( Macdonald, 2002 ).

Tanaman bambu di Indonesia sangat pesat dan berananekaragam seperti

bambu Apus, bambu Tali, bambu Petung , maupun bambu Ori. Selain itu

masyarakat di Indonesia banyak memanfaatkan bambu diantaranya sebagai bahan

bangunan, maupun sebagai kayu bakar. Sehingga banyak inovasi pemanfaatan

bambu misalnya bambu yang dimanfaatkan sebagai struktur pada bangunan

Dari keterangan di atas maka penulis mengambil judul Pusat Penelitian

Bambu Sebagai Sumber Informasi, Penelitian Dan Pengembangan Bambu di

Kelurahan Ceper, KlatenPenekanan Pada Struktur Bentang Lebar Material

Bambu. Pusat Penelitian Bambu ini adalah suatu tempat atau wadah yang

digunakan sebagai pusat kegiatan pameran, promosi dan budidaya bambu, selain

itu dapat berfungsi sebagai pusat pengembangan kegiatan kebudayaan setempat

dengan penekanan pada struktur bambu bentang lebar yang sesuai dengan

lingkungan sekitar dan sosial masyarakat. Alasan penulis mengambil judul

tersebut karena Indonesia sampai sekarang belum mempunyai bangunan

penelitian yang berkaitan dengan bambu.