KATA PENGANTAR - piston ... Posisi batang pendorong. ..... 69 Gambar 47. Pemeriksaan piston pada rumah pompa

Download KATA PENGANTAR -   piston ... Posisi batang pendorong. ..... 69 Gambar 47. Pemeriksaan piston pada rumah pompa

Post on 06-Feb-2018

250 views

Category:

Documents

6 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • i

    KATA PENGANTAR

    Kurikulum 2013 dirancang untuk memperkuat kompetensi siswa dari sisi sikap,

    pengetahuan dan keterampilan secara utuh. Keutuhan tersebut menjadi dasar dalam

    perumusan kompetensi dasar tiap mata pelajaran mencakup kompetensi dasar

    kelompok sikap, kompetensi dasar kelompok pengetahuan, dan kompetensi dasar

    kelompok keterampilan. Semua mata pelajaran dirancang mengikuti rumusan

    tersebut.

    Pembelajaran kelas X dan XI jenjang Pendidikan Menengah Kejuruhan yang disajikan

    dalam buku ini juga tunduk pada ketentuan tersebut. Buku siswa ini diberisi materi

    pembelajaran yang membekali peserta didik dengan pengetahuan, keterampilan

    dalam menyajikan pengetahuan yang dikuasai secara kongkrit dan abstrak, dan sikap

    sebagai makhluk yang mensyukuri anugerah alam semesta yang dikaruniakan

    kepadanya melalui pemanfaatan yang bertanggung jawab.

    Buku ini menjabarkan usaha minimal yang harus dilakukan siswa untuk mencapai

    kompetensi yang diharuskan. Sesuai dengan pendekatan yang digunakan dalam

    kurikulum 2013, siswa diberanikan untuk mencari dari sumber belajar lain yang

    tersedia dan terbentang luas di sekitarnya. Peran guru sangat penting untuk

    meningkatkan dan menyesuaikan daya serp siswa dengan ketersediaan kegiatan

    buku ini. Guru dapat memperkayanya dengan kreasi dalam bentuk kegiatan-kegiatan

    lain yang sesuai dan relevan yang bersumber dari lingkungan sosial dan alam.

    Buku ini sangat terbuka dan terus dilakukan perbaikan dan penyempurnaan. Untuk

    itu, kami mengundang para pembaca memberikan kritik, saran, dan masukan untuk

    perbaikan dan penyempurnaan. Atas kontribusi tersebut, kami ucapkan terima kasih.

    Mudah-mudahan kita dapat memberikan yang terbaik bagi kemajuan dunia

    pendidikan dalam rangka mempersiapkan generasi seratus tahun Indonesia Merdeka

    (2045).

  • ii

    DAFTAR ISI

    HALAMAN FRANCIS .................................................................................................................................... i

    KATA PENGANTAR ..................................................................................................................................... i

    DAFTAR ISI .................................................................................................................................................... ii

    DAFTAR GAMBAR ...................................................................................................................................... iv

    PETA KEDUDUKAN BAHAN AJAR .................................................................................................... viii

    GLOSARIUM .................................................................................................................................................. x

    I. PENDAHULUAN ....................................................................................................................................... 1

    A. Deskripsi .......................................................................................................................................... 1

    B. Prasyarat .......................................................................................................................................... 2

    C. Petunjuk penggunaan ................................................................................................................. 2

    1. Petunjuk bagi peserta didik .............................................................................................. 2

    2. Petunjuk bagi guru ............................................................................................................... 3

    D. Tujuan Akhir ................................................................................................................................... 4

    E. Kompetensi Inti dan Kompetensi Dasar .............................................................................. 4

    F. Cek Kemampuan Awal ................................................................................................................ 7

    II. PEMBELAJARAN ..................................................................................................................................... 9

    A. Deskripsi .......................................................................................................................................... 9

    B. Kegiatan Belajar ............................................................................................................................ 9

    1. Tujuan Pembelajaran .......................................................................................................... 9

    2. Uraian Materi ....................................................................................................................... 10

    3. Refleksi .................................................................................................................................135

    4. Tugas .....................................................................................................................................138

    5. Tes Formatif .......................................................................................................................139

    C. Penilaian ......................................................................................................................................147

    1. Sikap ......................................................................................................................................147

  • iii

    2. Pengetahuan ......................................................................................................................149

    3. Keterampilan .....................................................................................................................150

    III. PENUTUP ............................................................................................................................................152

    DAFTAR PUSTAKA ................................................................................................................................153

  • iv

    DAFTAR GAMBAR

    Gambar 1. Potongan motor diesel tampak depan ...................................................................... 13

    Gambar 2. Motor diesel sederhana. ................................................................................................. 14

    Gambar 3. Kepala silinder ................................................................................................................... 17

    Gambar 4. Packing atau gasket. ......................................................................................................... 18

    Gambar 5. Blok silinder. ....................................................................................................................... 19

    Gambar 6. Tabung silinder. ................................................................................................................. 19

    Gambar 7. Pan oil . .................................................................................................................................. 20

    Gambar 8. Manifold. ............................................................................................................................... 21

    Gambar 9. Kelengkapan piston. ......................................................................................................... 21

    Gambar 10. Ring piston. ....................................................................................................................... 22

    Gambar 11. Batang piston. .................................................................................................................. 23

    Gambar 12. Poros engkol. .................................................................................................................... 24

    Gambar 13. Katup masuk dan katup buang.................................................................................. 26

    Gambar 14. Cam shaft. .......................................................................................................................... 26

    Gambar 15. Gigi timing. ........................................................................................................................ 27

    Gambar 16. Aliran bahan bakar pompa injeksi tipe in line..................................................... 38

    Gambar 17. Aliran bahan bakar pompa injeksi tipe distributor ........................................... 39

    Gambar 18. Tangki dasar berganda. ................................................................................................ 41

    Gambar 19. Indikator jenis volume. ................................................................................................ 42

    Gambar 20. Indikator jenis tekanan. ............................................................................................... 43

    Gambar 21. Indikator jenis pelampung. ......................................................................................... 43

    Gambar 22. Saringan bahan bakar untuk pompa injeksi tipe distributor ......................... 45

    Gambar 23. Saringan bahan bakar untuk pompa injeksi tipe in-line ................................. 46

    Gambar 24. Saringan bahan bakar sedimenter ........................................................................... 47

    Gambar 25. Bagian- bagian saringan bahan bakar ................................................